Ətraflı axtarış
Baxanların
11925
İnternetə qoyma tarixi: 2011/09/10
Sualın xülasəsi
Şiə məzhəbinin əsas firqələrinin sayını neçədir?
Sual
Şiə məzhəbinin neçə əsas firqəsi vardır? Mümkünsə onlar haqqında bizə məlumat verin.
Qısa cavab

"Şiə" kəlməsi lüğətdə "davamçı" və "yavər" mənasını daşıyır, habelə "bir əqidə və dinə malik olmaq" mənasında da işlədilmişdir. Müsəlmanların arasında geniş yayılmış dini terminalogiyada isə bu kəlmə Həzrət Əli (ə)-ın ardıcılları barəsinə işlədilmiş və onlarla xüsusi bir bağlılıq kəsb etmişdir. Həzrət Əli (ə)-ın ardıcılları barəsində də aşağıdakı müxtəlif mənalarda işlədilmışdir: Həzrət Əli (ə)-ı sevən və ona məhəbbət bəsləyən, ya Həzrət Əli (ə)-ı Osmandan üstün hesab edən kəs və ya Həzrət Əli (ə)-ı Osmandan və ilk iki xəlifədən və eləcədə bütün səhabələrdən üstün hesab edən kəs. Həmçinin, Həzərt Əli (ə)-ın Peyğəmbərdən sonra birbaşa O Həzrərtin təyinatı ilə canişin təyin edilməsinə inanc bəsləyən şəxsə də şıə deyilmişdir. Lakin şiə kəlməsinin mənası barəsində ən yaxşı tərif budur: "Şiə Həzrət Əli (ə)-ın çanişinliyinin nəss (Peyğəmbər (s) tərəfindən söylənilib birmənalı şəkldə başa düşülən ifadə) yolu ilə isbat olunmasına inanan və Həzrət Əli (ə)-ın sevimli Peyğəmbərimizdən (s) sonra çanişinliyə ən layiqli şəxs olduğunu qəlbən qəbul edən şəxsdir".

Şiə kəlməsinin geniş ümumi mənası vardır. Söylənilən tərifə əsasən bütün şiə firqə və sektorlarına, məsələn: zeydiyyə, keysaniyyə, ismailiyyə və s. şamil olur.

Əhli-beyt (ə) ardıcıllarını başqa adlarla da adlandırırlar. Məsələn, cəfəri, talibi, ələvi, fatimi, imami və s. deyə müraciət edirlər.

Şiə məzhəbinin əsas firqələrinin sayı barəsində bir necə fikir mövcuddur. Bağdadi öz kitabında şiələrin əsas firqələrinin üç firqədən ibarət olduğunu yazır. Onlar zeydiyyə, keysaniyyə və imamiyyədən ibarətdirlər. Lakin Şəhristani ismailiyyəni də əsas şiə firqələrinin sırasına daxil edir. Xacə Tusi (Allah ona rəhmət etsin) qələmə aldığı "Qəvaidül-əqayid" kitabında Bağdadinin fikri ilə razılaşır və əsas şiə firqələrinin zeydiyyə, keysaniyyə və imamiyyədən ibarət olmasını qeyd edir. Şiə alimləri, tarixçi və etnoqrafların arasında qəbul edilən geniş yayılmış fikir bundan ibarətdir ki, əsas təşəyyö (şiə məzhəbi, şiəçilik) firqələrinin sayı üç firqədən ibarətdir, lakin onun şaxə və sektorları barəsində müxtəlif fikir söylənilmişdir.

Ətreaflı cavab

"Şiə" kəlməsi lüğətdə "davamçı" və "yavər" mənasını daşıyır, habelə "bir əqidə və dinə malik olmaq" mənasında da işlədilmişdir.[1]

Müsəlmanların arasında geniş yayılmış dini terminalogiyada isə bu kəlmə Həzrət Əli (ə)-ın ardıcılları barəsinə işlədilmiş və onlarla xüsusi bir bağlılıq kəsb etmişdir. Həzrət Əli (ə)-ın ardıcılları barəsində də aşağıdakı müxtəlif mənalarda işlədilmışdir:

1.     Şiə Həzrət Əli (ə)-ı sevən və ona məhəbbət bəsləyən mənasını daşıyır.

2.     Şiə Həzrət Əli (ə)-ı Osmandan üstün hesab edən kəsdir və Əli (ə) şiəsi ifadəsinin qarşılığı Osman şiəsi ifadəsidir.

3.     Şiə Həzrət Əli (ə)-ı Osmandan və ilk iki xəlifədən və eləcədə bütün səhabələrdən üstün hesab edən kəsdir.

4.     Şiə Həzərt Əli (ə)-ın Peyğəmbərdən sonra birbaşa O Həzrərtin təyinatı ilə canişin təyin edilməsinə inac bəsləyən şəxsdir.

Əlbəttə, bu təriflərin heç biri tam, dolqun və kəskin deyildir. Bəlkədə, tarix boyu mövcud olmuş bütün şiə firqələrini diqqət mərkəzində saxlamaqla, şiə kəlməsinin mənası barəsində ən yaxşı tərifin aşağıdakından ibarət olmasını qeyd etmək olar: "Şiə Həzrət Əli (ə)-ın çanişinliyinin nəss (Peyğəmbər (s) tərəfindən söylənilib birmənalı şəkldə başa düşülən ifadə) yolu ilə isbat olunmasına inanan və Həzrət Əli (ə)-ın sevimli Peyğəmbərimizdən (s) sonra çanişinliyə ən layiqli şəxs olduğunu qəlbən qəbul edən şəxsdir". Bu tərifdə nəss kəlməsinin xüsusi əhəmiyyəti vardır, bu kəlmə şiə məzhəbi və başqa məzhəblər arasındakı məzhəb ayrılığının mənbəyi və dönüş nöqtəsidir. Çünki başqa məzhəblər sevimli Peyğəmbərin (s) çanişinliyinin seçki yolu ilə olduğunu vurğulayırlar, lakin şiələr onun nəss və Həzrət Peyğəmbərin (s) təyinatı ilə baş tutacağını bildirirlər.

Təşəyyönün (şiəlik, şiə məzhəbi) yaranma tarixçəsi

Bəzi tədqiqatçılar bu fikirdədirlər ki, şiəlik sevimli Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra əmələ gəlmişdir. Bu tədqiqtçılar bir neçə qrupa bölünürlər:

Bir qrupun fikrinçə şiəlik Səqifə günü yarandı; həmin gün bir dəstə böyük səhabələr açıq-aşkar israrla səsləndilər: Əli (ə) imamət və xilafətə hər bir kəsdən daha layiqdir.

İkinci qrup tədqiqtçılar şiəliyin yaranmasının Osmanın xilafətin axırlarına təsadüf etdiyini söyləyirlər. Onlar bu dövrdə Abdulla ibn Səbanın fikirlərinin yayılmasını şiəliyin əmələ gəlməsi ilə əlaqələndirməyə çalışırlar.

Üçüncü qrup tədqiqatçılar bu fikirdədirlər ki, şiəlik "Əd-dar" fitnəsi günü (üçüncü xəlifənin qətlə yetirildiyi gün) meydana çıxmışdır.

Dördüncü qrup tədqiqatçıların fikrincə şiəlik "həkəmiyyət" məsələsindən Əli (ə)-ın şəhadətinə qədər olan bir müddətdə əmələ gəlmişdir.

Beşinci qrup tədqiqatçılar isə şiəliyin yaranmasını Kərbəla qiyamı və İmam Hüseyn (ə)-ın şəhadəti ilə əlaqələndirmək istəyirlər.

Bu parakəndə və dağınıq fikirlərin qarşısında bir sıra tədqiqatçılar başqa nəzəriyyələr də söyləmişlər. Onların fikrincə şiəliyin kökləri gedib Həzrət Rəsulullah (s)-in dövünə çıxır: O Həzrət dəfələrlə Həzrət Əli (ə)-ın davamçı və köməkçiləri haqqında bu kəlməni işlətmişdir. Şiə alimləri arasında mərhum Kaşifül-qita, Şeyx Məhəmməd Hüseyn Müzəffər və Məhəmməd Hüseyn Zeyn Amuli, sünni alimləri içərisində Məhəmməd Kürd Əli belə qeyd etmişlər: Əziz Peyğəmbərin (s) zamanında bir sıra səhabələr "Əli şiəsi" kimi tanınırdı.[2]

Haqq budur ki, şiəliyin bünövrəsi Peyğəmbərin (s) öz dövründə və Peyğəmbərin (s) öz əli ilə quruldu. Peyğəmbər (s) vəfat etdikdən sonra şiələrin sırası bəlli oldu və Həzrət Əli (ə)-ı Peyğəmbərin çanişini bilən insanlar "Əli şiəsi" adlandırıldılar.

Şiə kəlməsinin geniş ümumi mənası vardır. Söylənilən tərifə əsasən bütün şiə firqə və sektorlarına, məsələn: zeydiyyə, keysaniyyə, ismailiyyə və s. şamil olur. Lakin burada şiələrlə bağlı bir sıra başqa kəlmə və terminlər də işlədmişlər ki, şiə kəlməsinin qeyd etdiyimiz geniş ümumi mənası ilə uyğunluq kəsb etmir. Bəzən Əhli-beyt (ə) davamçılarını o kəlmə və terminlərlə adlandırırdılar. Bu dini terminlərin hər biri barəsində qısa da olsa məlumat verməyi lazım bilirik. Bu kəlmə və terminlərlərın bəzisi aşağıdakılarından ibarətdir:

1.     Rafizi: "Rəfz" ərəb dilçiliyində "rədd etmək", "tərk etkək" və "bir işi kənara qoymaq" mənasınadır. Şiəliklə mübarızə aparanlar bu kəlməni, adətən, şiələri məzəmmət və təhqir etmək istədikdə işlədirdilər. Şiələrin bu kəlmə ilə adlandırılmqları barəsində belə deyirlər: Şiələr ilk iki xəlifənin hakimiyyətini qəbul etməyərək rədd etdilər, buna görə də "rafizi" adlandırıldılar. Bəziləri isə başqa faktoru irəli çəkirlər: Rafizi o şiələrə deyilir ki, Zeyd qiyam etdiyi zaman ilk iki xəlifəyə qarşı nisbətən mülayim mövqe tutduğuna görə onun qoşununu tərk etdilər. Hər iki mənadan hər birini qəbul etsək, yenə də rafizi kəlməsi və şiə kəlməsinin ümumi mənası eyni anlamı ifadə etmirlər. Çünki bu kəlmə zeydiyyə firqəsinin bəzi qruplarına aid ola bilmir.

2.     Cəfəri: İmam Sadiq (ə) özünün yorulmaz fəaliyyəti ilə məsum imamların (ə) rəhbərliyinə inam bəsləyən şiələrə fiqh və kəlam elmlərində xüsusi bir sima bəxş etdi. Elə buna görə də, o müqəddəs şəxsiyyətin təlimlərindən yararlanan şiələr "cəfəri" adı ilə tanındılar. Bu gün şiə kəlməsi isna əşər (on iki) kəlməsi ilə sinonim kimi işlənir, lakin ismaililərə də şamil olur. Çünki onlar da İmam Sadiq (ə)-ın imamlığını qəbul edirlər.

3.     İmami: İmamlardan hər birınin dövründə Həzrət Fatimə (s)-ın övladlarından olan məsum imamın imamətinə iman gətirən və bu yolu on ikinci imama kimi davam etdirən şiələrə "imami" deyirdilər. İmami kəlməsi özünün tarixi seyrində müxtəlif dövrlərin tələbinə uyğun olaraq başqa mənalar da daşımışdır, məsələn Həzrət Əli (ə)-ın zamanında şiə kəlməsinin sinonimi kimi işlədilmişdir. Lakin bu gün isna əşər kəlməsi ilə eyni mənalı kəlmə kimi çıxış edir.

4.     Xassə: Bu termin daha çox fiqh və hüquqi mətinlərində, ammə (çoxluq təşkil edən müsəlmanlar) kəlməsinin qarşılığı olaraq işlədilir və şiə mənasını ifadə edir. Bu terminin on iki imamçı şiələrin fiqh kitablarında xüsusi bir anlamı da vardır ki, öz fiqhini və hüquqi məsələlərini on iki məsum imamdan götürən fiqh məktəbinə deyilir.

5.     Ələvi: Bəlkə də bu kəlmə bir zamanlar şiələrin kəlam elmində qəbul etdikləri prinsipə (Həzrət Əlinin üstünlüyünə inam) dəlalət etmək üçün işlədilirdi, lakin sonralar daha çox özünün nəsil, nəsəb və soy-kökü mənasında, yəni şəxslərin Həzrət Əli (ə)-a nəsil və soy-kök bağlılığını bəyan etmək üçün işlədilmişdir.

6.     Fatimi: Bu kəlmə daha çöz nəsil və soy-kök bağlılığını bildirmək üçün işlədilir. Ondan İmam Həsən (ə) və İmam Hüseyn (ə) övldlarını Məhəmməd Hənəfiyyənin (keysaniyyə firqəsi özlərini onun ardıcılları hesab edirlər) övladlarıdan ayırmaq üçün istifadə edilir. Çünki baxmayaraq ki, Məhəmməd Hənəfiyyə Həzrət Əli (ə)-ın oğullarından biridir, lakin Həzrət Fatimə (s)-ın övladlarından deyildir.

7.     Talibi: Bu termin də nəsl və soykök bağlılığını bildirir, lakin əhatə dairəsi əvvəlki iki kəlmədən daha artıqdır. Talibi, Əbu Talibin övladları mənasınadır və o böyük şəxsiyyətin Həzrət Əli (ə)-dan başqa oğullarının sülbündən əmələ gələn övlad və zürriyyətinə də şamil olur. Bu kəlməni dəqiq qavramaq üçün Əbülfərəc İsfəhaninin "Məqatilüt-talibin" kitabını mütaliə etmənizi tövsiyə edərdik. Orada bütün talibilərin qiyamları, o cümlədən Cəfər ibn Əbu Talibin övladlarının qiyamları barəsində də materiallar verilmişdir.

Bunlar tarix boyu şiələrin adlandırıldıqları kəlmə və adların toplusu idi.

Şiə məzhəbi özünün şanlı tarixi boyu enişli-yoxuşlu yolları arxada qoymuşdur. Bəzən tarix bu məzhəbi bütün dünyaya hakim olmaq astanasında qoyan zirvələrə yüksəltmiş, bəzən də süquta uğrada biləcək dərələrin kənarına endirmişdir. Əsrlər boyu bu məzhəbi başqa məzhəblərdən fərqləndirən ünsürlər – İslam təlim-tərbiyə sisteminin müxtəlif sahələrində dərin köklərə, zəngin ənənələrə malik təcrübə, dövlət qurmaq və hökümət təşkil etmək iddiası və bu iddianı tarixin müxtəlif dövrlərində dəfələrlə isbat etmək məharəti və ən nəhayət, tarix boyu müstəqil şəxsiyyət və azad təfəkkürə malik olması olmuşdur. Şiə məzhəbi dərin fəlsəfi, hüquqi, əxlaqi və sxolastik və s. köklərə malikdir. Elə buna görə də onun əleyhinə aparılan bütün təbliğatlar, təzyiqlər və məhrumluqlara baxmayaraq bütün dünyada özünə geniş yer açmış, hər bir yerdə sayları günbəgün artan çoxlu ardıçıllar cəlb etmişdir. Burada ürək ağrısı ilə etiraf etməliyik ki, təfriqəçilik və müxtəlif şaxələrə bölünməyin acınacaqlı fəsadları, qədimdən bütün din və məzhəbləri bürüyən müxtəlif firqələrə parçalanmaq mərəzi az-çox şiə məzhəbinə də sirayət etmişdir. Hər halda, ümüd edirik ki, bütün müsəlmanların, əziz Peyğəmbərimizin (s) və Əhli-beytin (ə) həqiqi davamçılarının günbəgün artan agahlığı sayəsində müsəlmanlar öz birlik və həmfikirlilikləri ilə düşmənin arzusunu ürəyində qoyacaq, batil məzhəblərin hamısını tarixin arxivinə göndərəcək və vahid bayrağın altında toplaşacaqdır.

Şiə məzhəbinin əsas firqələrinin sayına gəldikdə isə, bunun ətrafında bir necə fikir mövcuddur:

Bağdadi öz kitabında şiələrin əsas firqələrinin üç firqədən ibarət olduğunu yazır. Onlar zeydiyyə, keysaniyyə və imamiyyədən ibarətdirlər. O, əvvəl qulat (əliallahi) firqəsini də şiə məzhəbinin qollarından hesab edir, ancaq sonra qeyd edir ki, onlar islamdan çıxdıqlarına görə islam firqələridən sayılmırlar.[3]

Şəhristani ismailiyyəni də əsas şiə firqələrinin sırasına daxil edir və əsas şiə firqələrinin sayını beşə çatdırır.[4]

Xacə Tusi (Allah ona rəhmət etsin) qələmə aldığı "Qəvaidül-əqayid" kitabında Bağdadinin fikri ilə razılaşır və əsas şiə firqələrinin zeydiyyə, keysaniyyə və imamiyyədən ibarət olmasını qeyd edir.[5] Qazi İzzuddin İyci də əsas şiə firqələrinin sayının üçdən ibarət olduğu fikrindədir: keysaniyyə, zeydiyyə və ismailiyyə.

Bəziləri əsas şiə firqələrini dörd firqədən ibarət hesab edirlər: imamiyyə, keysaniyyə, zeydiyyə və ismailiyyə.

Şiə alimləri, tarixçi və etnoqrafların arasında qəbul edilən geniş yayılmış fikir bundan ibarətdir ki, əsas təşəyyö (şiə məzhəbi, şiəçilik) firqələrinin sayı üç firqədən ibarətdir, lakin onun şaxə və sektorları barəsində müxtəlif fikir söylənilmişdir.

Daha ətraflı məlumat əldə etmək üçün "Əl-fərq bəynül-firəq", "Miləl və nihəl" və "Qəvaidül-əqayid" kitablarını mütaliə edə bilərsiniz.

Həmçinin aşağıdakı mövzularda yazılan kitablara müraciət etməniz tövsiyə olunur:

1.     Şiə məzhəbinin qol və şaxələri.

2.     Şiə məzhəbi ilə tanışlıq.



[1] - "Əl-qamusul- mühit", cild. 3, s. 61-63; "Tacül- ərus", cild. 5, s. 405; "Lisanül- ərəb", cild. 7, s. 258; "Ən- nəhayət", İnb Əsir, cild. 2, s. 246.

[2] - "Tarixi təşəyyö dər İran", Rəsul Cərəian, s. 24-28.

[3] - "Əl-fərq bəynül-firəq", Bəğdadi, Əbdülqahir, s. 21-23.

[4] - "Miləl və nihəl", Şəhristani, cild. 1, s. 147.

[5] - Tusi, Xacə Nəsir, "Qəvaidül-əqayid", Əli Rəbbaninin düzəlişləri ilə, s. 110.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Əli (ə) hansı xütbədə, özündən qabaq üç xəlifənin xilafətə (xəlifəliyə) yetişməsi keyfiyyətini izah edir?
    9224 Hədis elmləri 2012/01/09
    Əli (ə) Nəhcül- bəlağənin üçüncü xütbəsində özündən qabaq üç xəlifənin xilafətə yetişməsi keyfiyyəti barədə söz açır və o həzrətin (ə) (xütbənin sonunda) buyurduqlarından istifadə etməklə bu xütbə, "şiqşiqiyyə" adı ilə tanınıbdır.Şiqşiqiyyə xütbəsi, xilafət barəsində imam Əlinin (ə) şikayətlərinə, onun (xilafətin) əldən getməsi qarşılğında İmamın (ə) səbrinə və sonda camaatın ...
  • İdmanda əxlaqın yeri necədir?
    7333 Əməli əxlaq 2012/01/12
    İslam dini həmişə kamil və dünyəvi din olaraqbir sağlam həyatın bütün hissələrini fikirləşir və dünya – axirət səadətinə qovuşan bütün uolları saymışdır. İslam nəzərində cismi sağlamlığın dəyəri heç kəsə gizli deyil. Təbii olaraq insanın sağlamlığında xeyirli olan idmanlar İslam dinində də təyid olunur. O şeylər ki ümumi əxlaqda var və ...
  • Əgər bir müsəlman araşdırma edəndən sonra məsihi dininə iman gətirsə, fitri mürtəd və edam olunmalıdırmı?
    11341 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2011/09/11
    İslam dini hamını İlahi tövhidi qəbul etməyə dəvət etsə də, amma bu hamını onu qəbul etməyə məcbur etmək mənasında deyil. Çünki iman və etiqad məcburiyyət və zoru qəbul etmir. Əlbəttə bu iş dinin əsası ilə müxalifətçilik fəzasına şərait yaratmaq mənasına deyil. Çünki İslamın əsası tövhid və şirki inkar etməyə möhkəmlənibdir. ...
  • Нәјә ҝөрә Ислам һөкумәти фәгиһләрин васитәси илә идарә олунмалыдыр?
    5932 Təzə kəlam 2012/05/20
    Ислам дини бүтүн динләрин сонунҹусу олуб, хүсуси ганунлары, әһкамлары, ҝөстәришләри вә әбәдијјәт ҹәһәти вардыр. Илк ҝүндән бүтүн мүшкүлләрин ҹавабыны вердији кими, тарих боју гаршыја чыхан суаллара да ҹаваблар вермәлидир. Башга тәрәфдән, һәр ҝүн дүнјада елә мүшкүл, шәраит вә суаллар гаршыја чыхыр ки, әввәлкиләрдән чох фәргләнир.
  • Övladın dünyaya gəlişindən əvvəl valideynlərin riayət etməli olduqları şeylər hansılardır?
    12781 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/09/12
    Övladın dünyaya gəlişindən əvvəl ata-ananın riayət etməli olduğu əməllərin bəzisi aşağıdakılardan ibarətdir:Dinin vacib əməllərini yerinə yetirmək, ailə münasibətlərinə riayət etmək, halal, pak-pakizə yeməklər və müxtəlif çeşidli meyvələr yemək, genetik analizlər vermək və yoxlanışdan keçmək, ruhi yorğunluq və sarsıntıların qarşısını almaq, gözəl təbii mənzərələrə tamaşa etmək, fiziki gigiyena qaydalarına riayət ...
  • Aya Şeyx Müfid və Şeyx Səduq Həzrəti Möhsinin şəhadətini qəbul ediblərmi?
    8618 شهادت زهرا س و مرقد ایشان 2013/12/16
    Şiə məzhəbinin böyük bir hissəsi bunu qəbul edir ki, Həzrət Fatiməyi Zəhra (s) şəhadətindən əvvəl hamilə olmuş və Möhsün adlı övladı O həzrətin evinə hücum olunan hadisə səbəbindən siqt olmuşdur. O cümlədən bəzi Əhli Sünnət mənbələrində də həzrət Möhsünün şəhadətinə işarə olunmuşdur.[1] Lakin şeyx ...
  • Lütfən, şiə təfəkkürünün əsaslarını izah və onun xüsusiyyətlərini bəyan edin!
    8926 Qədim kəlam 2011/04/16
    Бу суалын изаһлы ҹавабы јохдур. ...
  • İmam Kazim (əleyhis-salam)-ın həyat tarixi, övladları və nəvələri barəsində məlumat verin.
    16426 تاريخ بزرگان 2012/06/23
    İmam Kazim (əleyhis-salam)-ın özünün, övladlarının və s... həyatını bəyan etmək üçün bir neçə cildlik kitab yazmaq lazımdır. O həzrətin həyatı barəsində çoxlu kitablar yazılmışdır. Misal üçün: Seyid Hüseyn Əbu Səidə Musəvinin əsəri olan “Məşcərul-vafi” kitabına müraciət etmək olar. O, üç cilddə və musəvilər silsiləsinin bəyanında qələmə alınmışdır.
  • Heyvanlar və bitkilər Allahı necə zikr edirlər?
    10122 Qədim kəlam 2012/10/01
    İnsan elmi təbiətdə olan varlıqlara qarşı məhdud və həddindən artıq azdır. Amma təbiətdə olan varlıqlar Allahı necə zikr edirlər, bu mövzulardan biridir ki, onun necə olmasına bəşər elm və yol tapmamışdır. Bir çox ayə və rəvayətlərdə bəyan olmuşdur ki, həyatda olan hər bir şey Allahı zikr edir. Bu ...
  • Seyid Haşim Həddad və onun şagirdləri barəsində bir qədər məlumat verin.
    8729 Dahilərin sirəsi 2011/11/24
    İlahi arif mərhum Haşim Musəvi Həddad müqəddəs Kərbəla şəhərinin əhalisindən idi. O, 1286-cı hicri-qəməri ilində həmin şəhərdə dünyaya gəlmiş və 86 yaşında Allahın rəhmət dərgahına qovuşmuşdur. O, müqəddəs Nəcəf şəhərində rəbbani arif Seyid Mirzə Əli Ağa Qazi ilə tanış olmuş və təqribən 26 il onun ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163060 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155554 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    117965 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110041 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    99678 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91577 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53518 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    45881 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    43958 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43165 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...